Dit Historisch overzicht verscheen eerder op de website van de Klimaatactieconferentie
De klimaatactieconferenties fungeren sinds de eerste in 2022 als een soort huiskamer van de klimaatbeweging. Het is een plek om elkaar te ontmoeten, onderling kritisch te discussiëren en samen nieuwe plannen te maken om de klimaatcrisis te bestrijden. Eind oktober 2026 staat de zesde conferentie in een reeks gepland.
De eerste Klimaatactieconferentie was in september 2022 in Amsterdam. Die actieconferentie kwam er na een aantal jaren van forse groei van de klimaatbeweging. Die groei startte in september 2014. Zo’n vijfduizend mensen doen dan mee aan een manifestatie bij het Filmmuseum aan het IJ in Amsterdam. Dat protest kwam er op initiatief van Marjan Minnesma, toenmalig directeur van Urgenda. Later volgde meer acties van andere organisaties waaronder een grote klimaatdemonstratie door Amsterdam vlak voor de VN-klimaattop in Parijs in 2015.
Scholieren over de hele wereld
In 2019 kwam er een tweede golf met protesten die aangejaagd werd door scholieren die zich onder meer organiseerde in Fridays for Future van Greta Thunberg. Dat jaar was ook de eerste klimaatmars van de Klimaatcrisis Coalitie (Milieudefensie, Greenpeace, Oxfam Novib, FNV, De Goede Zaak en De Woonbond). Op 10 maart 2019 liepen 40.000 deelnemers vanaf De Dam in de stromende regen door Amsterdam. Inmiddels was ook de nieuwe organisatie Extinction Rebellion actief geworden in Nederland als onderdeel van een wereldwijd uitdijende klimaatbeweging. Op vrijdag 27 september 2019 kwamen er twee miljoen actievoerders op straat in 860 steden verspreid over de aardbol. Ook in Nederland. Hier deden 35.000 mensen mee aan de Klimaatstaking, een mars vanaf De Koekamp door het centrum van Den Haag.
Crisistijd
Er volgde meer klimaatprotesten, ook tijdens de Coronapandemie vanaf 2020. In maart 2021 lieten 35.000 mensen verspreid over 44 steden in Nederland en online van zich horen tijdens het Klimaatalarm. In Coronatijd is er ook het initiatief “Klimaatstrijd in Crisistijd”, een reeks online bijeenkomsten.
Nadat in 2022 de pandemie afneemt zijn fysieke bijeenkomsten weer mogelijk en ontstaat het idee voor de eerste klimaatactieconferentie. Er is binnen de klimaatbeweging behoefte om de stand op te maken, te evalueren en gezamenlijke nieuwe strategieën te ontwikkelen voor de snel gegroeide klimaatbeweging. Een van de doelstellingen daarbij is om de nieuwe activisten die meedoen aan de protesten ook de gelegenheid te geven om mee te praten over de strategie van de beweging.
Blokkade privéjets op de agenda van eerste actieconferentie
De eerste Klimaatactieconferentie op zaterdag 3 september 2022 in gebouw Ru Pare in Amsterdam was een initiatief van een aantal mensen uit Code Rood, XR, Fossielvrij, Fridays For Future, IS en TNI. Ruim 100 vertegenwoordigers van organisaties uit de brede klimaatbeweging kwamen bij elkaar om meer dan twintig actievoorstellen te bespreken. Daaronder was een plan om actie te voeren tegen privéjets op Schiphol. Tijdens die actie in november 2022 hebben 500 actievoerders van Extinction Rebellion en Greenpeace het vliegverkeer van privéjets vanaf Schiphol urenlang platgelegd.
In andere workshops bespraken organisaties zoals Milieudefensie, Platform Stop Racisme en de LSVb met elkaar over actiestrategie. In het slotdebat spraken o.a. Bas van Weegberg (FNV), Faiza Oulahsen (Greenpeace) en Melissa Koutouzis (WoonProtest) over energiearmoede in Nederland na het uitbreken van de oorlog in Oekraïne.
Tweede Klimaatactieconferentie; van A12-blokkade tot Tatasteel
Zondag 15 januari 2023 kwamen 150 mensen samen in BAK Utrecht voor de tweede Klimaatactieconferentie. Een divers gezelschap met woordvoerders van grote NGO’s en vertegenwoordigers van lokale actiegroepen.
Op de klimaatactieconferentie waren vijf workshops over geplande acties in 2023, waaronder een grote demonstratie in het najaar van 2023. In de workshopronde was opvallend veel interesse in de sessie over samenwerking tussen vakbond en milieubeweging rond Tata Steel.
Ook was er een bijeenkomst over de A12-blokkades. Deze toen nog kleine acties tegen fossiele subsidies waren gestart in 2022. Twee weken na de actieconferentie werden acht klimaatactivisten thuis opgepakt omdat ze verdacht werden van het oproepen om naar de A12-blokkade te komen. Kleine en grote actiegroepen wisten elkaar daarna snel te vinden om gezamenlijk het recht op protest terug te claimen. Met succes, in september 2023 bracht de supportdemonstratie voor de A12-blokkades van Extinction Rebellion en de blokkade zelf naar schatting 25.000 mensen op de been.
Hoe maken we de Mars voor Klimaat en Rechtvaardigheid de grootste ooit?
Op 1 oktober 2023 was de derde Klimaatactieconferentie in Het Huis Utrecht. In het openingspanel met onder meer Sieger Sloot (Extinction Rebellion) en Lisanne Boersma (Wise) werd terugblikt op het afgelopen actieseizoen. In het slotpanel ging het over wat een verschuiving van de politieke machtsverhoudingen bij de verkiezingen betekent voor de beweging. Met daarin o.a. Danielle Hirsch (Both Ends), Donald Pols (Milieudefensie), Liset Meddens (Fossielvrij NL) en als moderator René Danen (coördinator Klimaatactieconferentie). Behalve een plenaire opening en slot waren er ook tien workshops op de actieconferentie. Die gingen over acties rondom Gratis OV, klimaat & gezondheid, klimaatvluchtelingen, landbouw, kernenergie, LNG en over jongeren- en studenten-acties. En er was een belangrijke workshop over hoe de Mars voor Klimaat en Rechtvaardigheid in november 2023 in Amsterdam zo groot mogelijk te maken. Het werd de grootste klimaatmars tot dan toe met 85.000 deelnemers, mede doordat Greta Thunberg een van de sprekers was op het Museumplein.
Klimaatprotest, genocide in Gaza en extreemrechts in Nederland. Wat te doen?
De wereld veranderd. We hebben te maken met genocide in Gaza en extreemrechts in Nederland. Hoe reageert de klimaatbeweging daarop? Dat zijn enkele van de vragen die aan de orde kwamen op 3 maart 2024 in Het Huis Utrecht tijdens de vierde Klimaatactieconferentie. Op de conferentie met 200 deelnemers waren twee plenaire debatten en een ronde met zeven workshops. Welke kansen en momenten zijn belangrijk voor verzet en de opbouw van een massabeweging voor klimaatrechtvaardigheid? Dat kwam aan de orde in het openingsdebat met onder meer Senna Maatoug (Tweede Kamerlid GroenLinks-PvdA) en Hilde Stroot (Oxfam Novib).
In het slotpanel kwam de vraag aan de orde hoe burgerlijk ongehoorzaam protest (bijvoorbeeld op de A12) en massaprotest zoals de klimaatmars elkaar kunnen versterken? En hoe democratiseren we de klimaatbeweging? Met onder meer Loraine Smith (Internationale Socialisten) en Kim (End Fossil / Occupy Nijmegen). Ter afsluiting was er een optreden van zangeres FRÉ (Music Declares Emergency).
Vijfde actieconferentie over inperking van het demonstratierecht
Op 24 november 2024 was de vijfde Klimaatactieconferentie in Ru Pare Amsterdam. De politieke context van de strijd voor klimaatrechtvaardigheid is snel veranderd. Klimaatontkenner Trump is bijvoorbeeld gekozen. In het openingspanel laat moderator Harriët Bergman (filosoof, activist ) onder meer Willem Jebbink (Strafrechtadvocaat) en Laura Kits (Extinction Rebellion) aan het woord over de pogingen van Rechts en extreem Rechts om het demonstratierecht verder aan te tasten en te ondermijnen.
In de workshops gaat het onder meer over samenwerking met bewonersorganisaties zoals Stop 4e Aanvliegroute Schiphol en SATL tegen de opening van Lelystad Airport. En in een andere workshop gaat het over hoe juridische strijd zich verhoudt tot ons doel van systeemverandering? Met een update over onder meer de Bonaire klimaatzaak en de uitspraak in het hoger beroep van de Shell-zaak.
In het slotpanel met deelname van onder meer Charlotte Braat (Wij Reizen Samen campagne) en Philip Schols (Greenpeace NL) was er een vooruitblik op de COP30 in de Braziliaanse Amazone. Welke lessen leren we van eerdere mobilisaties, zoals COP21 Parijs in 2015?
Snelwegen blokkeren en massaprotest, zit de klimaatbeweging nog op koers?
Op zaterdag 31 oktober 2026 is het weer tijd om als klimaatbeweging samen te komen tijdens de zesde Klimaatactieconferentie in Theater Utrecht (voorheen Het Huis Utrecht). Hoe kunnen we de aanpak van de klimaatcrisis versnellen? Onderwerpen zoals het herkennen van klimaatdesinformatie, klimaatrechtszaken en het verbinden van de klimaatbeweging aan bijvoorbeeld de vakbonden of antimilitarisme zullen aan bod komen. Tijdens deze workshops, panelgesprekken en ontmoetingen verkennen we samen hoe we verder kunnen. Hoe moeten we verder met snelwegen blokkeren en massaprotest? Zit de klimaatbeweging nog op koers?
